به منظور ارزیابی تاثیر کود های بیولوژیک، آزوکمپوست و نیتروژن بر عملکرد اسانس و اجزای اسانس بادرشبی (Dracocephalum moldavica L.) آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1388- 1389 در دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس (منطقه 1) و در مزرعه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی استان آذربایجان غربی (منطقه 2) اجرا شد. تیمار های آزمایشی شامل دو ژنوتیپ ( :G1جمعیت بومی و :G2 رقم (SZK-1، دو سطح باکتری ( :B1تلقیح بذر با باکتری های ازتوباکتر + آزوسپیریلوم + سودوموناس و :B2 عدم تلقیح) و پنج رژیم کودی (F1: 152 کیلوگرم اوره در هکتار، F2: 114 کیلوگرم اوره در هکتار + 3.85 تن در هکتار آزوکمپوست، F3: 76 کیلوگرم اوره در هکتار + 7.77 تن در هکتار آزوکمپوست، F4: 38 کیلوگرم اوره در هکتار + 11.55 تن در هکتار آزوکمپوست و F5: 15.55 تن در هکتار) بودند. تیمار F3 در هر دو منطقه و در هر دو ژنوتیپ بیشترین مقدار و درصد ژرانیول و ژرانیال را تولید کردند. کاربرد تیمار تلفیقی 50 درصد کود اوره + 50 درصد آزوکمپوست در حالت تلقیح و عدم تلقیح با باکتری با کاهش مصرف نیتروژن، افزایش عملکرد و اجزای اسانس در جمعیت بومی بادرشبی می تواند جایگزینی مناسب برای کودهای شیمیایی باشد.

بادرشبو (Dracocephalum moldavica L.) گیاهی علفی، یک ساله و متعلق به خانواده Lamiaceae است. اسانس بادرشبو دارای خاصیت ضدمیکروبی و باکتریایی بوده و در صنایع داروسازی، آرایشی و بهداشتی، غذایی و عطر سازی کاربردهای فراوانی دارد. در این تحقیق، اثر زمان های مختلف برداشت بر میزان و ترکیب های اسانس مورد بررسی قرار گرفت. بذر اصلاح شده و اکوتیپ بومی گیاه بادرشبو در مزرعه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی استان آذربایجان غربی واقع در شهرستان خوی به طور همزمان کشت گردید. اندام هوایی گیاه در شش مرحله برداشت و پس از خشک شدن (در سایه و هوای آزاد) اسانس گیری از آنها به روش تقطیر با آب انجام شد. به منظور جداسازی و شناسایی ترکیب های اسانس از دستگاه کروماتوگرافی گازی (GC) و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی (GC/MS) استفاده شد. نتایج نشان داد که بیشترین درصد اسانس برای اکوتیپ بومی و اصلاح شده به ترتیب در مرحله گلدهی کامل (0.53% - 0.52%) و کمترین آن در مرحله زرد شدن کل بوته (17/0% - 07/0%) بدست آمد. مراحل مختلف برداشت بر روی ترکیب های اسانس رقم اصلاح شده و اکوتیپ بومی تاثیرات متفاوتی گذاشت. ترکیب های عمده اسانس ژرانیال، ژرانیول، ژرانیل استات بودند. مجموع بیشترین مقدار دو ترکیب ژرانیال و ژرانیول برای اکوتیپ بومی در مرحله 10% گلدهی (65.1%) و کمترین مقدار آن (44.9%) در مرحله زرد شدن کل بوته ها بدست آمد. بیشترین مقدار ژرانیل استات (50.7%) برای رقم اصلاح شده در مرحله 10% گلدهی و کمترین مقدار آن (28.1%) برای اکوتیپ بومی در مرحله ای که 10 تا 30 درصد گلها روی بوته ها باقی مانده بودند بدست آمد. نتایج نشان داد که مراحل مختلف برداشت بر روی درصد اسانس و ترکیب های تشکیل دهنده آن موثر است.

به منظور ارزیابی عملکرد و اجزای اسانس 15 توده از گیاه دارویی ریحان (Ocimum basilicum L. )، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 15 تیمار (توده) و 3 تکرار در مزرعه آزمایشی گروه علوم باغبانی دانشگاه شهید چمران اهواز اجرا گردید. توده ها شامل سبز یزد، سبز کانادا، سبز رامهرمز، سبز جهرم، سبز شیراز، سبز شهرری، سبز دشتستان، سبز نیشابور، بنفش جهرم، بنفش شیراز، بنفش رامهرمز، بنفش دشتستان، گل خوشه ای، گل دم عقربی و تریزیفلورا بودند. صفات عملکرد برگ، میزان، عملکرد و اجزای اسانس اندازه گیری شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که بین توده ها در صفات مورد مطالعه اختلاف معنی داری در سطح احتمال 1% وجود دارد. بیشترین عملکرد برگ خشک در توده های گل خوشه ای و گل دم عقربی (613. 60 و 550. 33 گرم بر مترمربع) ثبت شد. بیشترین میزان اسانس در توده های تریزیفلورا، گل خوشه ای و گل دم عقربی (به ترتیب 3. 16، 2. 93 و 2. 08 درصد) و بیشترین عملکرد اسانس نیز در توده های گل خوشه ای، تریزیفلورا و گل دم عقربی (به ترتیب 17. 95، 14. 72 و 11. 42 گرم بر مترمربع) مشاهده شد. براساس نتایج آنالیز اسانس به وسیله دستگاه GC/MS، حدود 32 ترکیب در اسانس توده های مختلف ریحان شناسایی شد. ترکیب های غالب اسانس توده ها شامل لینالول (0. 1 تا 68. 4%)، متیل کاویکول (صفر تا 55. 3%)، ژرانیول (صفر تا 33. 4%)، ژرانیال (صفر تا 43. 1%)، لیمونن (صفر تا 18%)، کامفور (صفر تا 2. 8%)، متیل اوژنول (0. 4 تا 4. 9%)، بتا-کاریوفیلن (صفر تا 4. 6%) و کوبنول (صفر تا 6. 2%) بودند. اسانس توده های بنفش جهرم، بنفش شیراز، بنفش رامهرمز، بنفش دشتستان و تریزیفلورا بیشترین میزان متیل کاویکول را داشتند. توده های گل خوشه ای، گل دم عقربی و سبز کانادا حاوی لینالول بالا و اسانس توده های سبز یزد، سبز رامهرمز، سبز جهرم و سبز نیشابور حاوی ژرانیول و ژرانیال بیشتری نسبت به سایر توده ها بودند. به طور کلی، نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که توده ها دارای ویژگی های منحصربه فردی هستند که می توان از آنها در جهت تولید دارو، لوازم آرایشی-بهداشتی و استفاده در صنایع غذایی بهره برد.

با توجه به ارزشمندی گیاه بادرشبویه (Dracocephalum moldavica L. ) از خانواده نعناعیان در صنایع مختلف غذایی و دارویی، پژوهش حاضر به صورت طرح کرت های دوبار خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار بصورت گلدانی تحت شرایط مزرعه طی سال های 1402-1403 انجام شد. در این تحقیق سطوح تنش خشکی (D) ]میزان تبخیر از تشت تبخیر کلاس A در سه سطح ظرفیت مزرعه (D1)، 50 درصد (D2) و 75 درصد تخلیه رطوبتی (D3)[ به عنوان کرت های اصلی، سطوح پلیمر سوپر جاذب (S) ]استفاده (S1) و عدم استفاده (S2)[ در کرت های فرعی و 15 ترکیب محلول پاشی (F) ] در کرت های فرعی فرعی قرار گرفتند. نتایج به دست آمده نشان دهنده اثرگذاری معنی دار تیمارهای مورد استفاده بر صفات مورد ارزیابی بود. بیشترین مقادیر وزن خشک اندام هوایی (43/54 گرم در گیاه)، کل فنل (22/1 میلی گرم در کیلوگرم وزن تر)، کل کلروفیل (55/2 میلی گرم در گرم وزن تر)، عنصر روی در ساختار هوایی (12/68 میکروگرم در گرم ماده خشک)، آهن ساختار هوایی (67/75 میکروگرم در گرم ماده خشک) و اسانس (12/1%)، بواسطه استفاده از تیمارهای کود گرومور بویژه گرومور 1 (20-20-20) در ترکیب با کودهای روی و آهن در شرایط رطوبتی 25 درصد تبخیر از تشت تبخیر بدست آمد. با توجه به نتایج حاصل از تحقیق، کاربرد کود کامل گرومور1+آهن+روی، به عنوان مؤثرترین تیمار برای افزایش صفات مورفوفیزیولوژیکی و کمیت کیفیت اسانس گیاه بادرشبویه، تحت شرایط اقلیمی مشابه می تواند توصیه شود.

جذب عناصر غذایی و ترکیب اجزای اسانس گیاه تحت تأثیر ﺗ, ﻨ, ﺶ,ﺧ, ﺸ, ﮑ, ﻲ,قرار می گیرد. به منظور بررسی اجزای اسانس گیاه بادرشبو در پاسخ به تلقیح قارچ میکوریزا تحت شرایط تنش خشکی، یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط گلخانه ای انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح تنش خشکی بر اساس حداکثر تخلیه مجاز (MAD) (بدون تنش آبیاری کامل در حد ظرفیت مزرعه، 5/0 و 75/0 MAD) و دو سطح عدم تلقیح و تلقیح با قارچ (Glumus verciforme) بودند. اجزای اسانس از طریق کروماتوگرافی گازی (GC) و کروماتوگرافی گازی-طیف سنجی جرمی (GC/MS) شناسایی شدند. حدود 36 ترکیب در گیاه بادرشبو در تلقیح با میکوریزا تحت تنش خشکی شناسایی شد که 13 ترکیب، درصد بالاتری نسبت به بقیه ترکیبات دارا بودند. ترکیبات ژرانیال (3/18 درصد)، ژرانیول (98/30 درصد)، ژرانیل استات (78/26درصد) و نرال (94/11 درصد) بخش عمده اسانس را تشکیل می دادند. اعمال تنش خشکی و تلقیح با قارچ سبب افزایش درصد اجزای اصلی اسانس شد. اما میزان اسانس با افزایش شدت تنش خشکی تا 50/0 MAD کاهش یافت. بالاترین درصد اسانس (24/1 درصد) در تیمار تلقیح با قارچ میکوریزا در شرایط تنش 75/0 MAD به دست آمد. تنش خشکی سبب کاهش میزان عناصر پرمصرف نیتروژن، فسفر و پتاسیم در گیاه گردید. تلقیح گیاه با قارچ میکوریزا، میزان عناصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم را افزایش داد. بالاترین میزان پتاسیم در شرایط بدون تنش خشکی و تلقیح با قارچ میکوریزا بود. به طورکلی، تلقیح با قارچ میکوریزا در شرایط تنش خشکی باعث افزایش درصد عناصر غذایی و افزایش درصد اسانس در گیاه بادرشبو شد.

زمینه و هدف: هدف از این مطالعه بررسی اثر عروقی ژرانیول، یک روغن فرار مونوترپنی که در بعضی از گیاهان دارویی یافت می شود، بر روی شریان آئورت سینه ای رت است.روشها: آئورت سینه ای رت بعد از ایزوله کردن بصورت حلقه هایی بریده و در حمام عضو محتوی محلول کربس (37oC، %95 اکسیژن و %5 دی اکسید کربن) بمدت 60 دقیقه با کشش طبیعی 2 گرم تثبیت شدند. کشش ایزومتریک تحت تاثیر منقبض کننده های عروقی، ژرانیول و داروهای مداخله گر فارماکولوژیک ثبت گردید. بافت به مدت 20 دقیقه در حضور ژرانیول انکوبه و سپس اثر انقباضی ناشی از 10 میکرومول نورآدرنالین اندازه گیری شد. در آزمایشات مختلف در حلقه های آئورت رت با آندوتلیوم سالم و یا تخریب شده اثر شلی ژرانیول بر روی انقباض ناشی از پتاسیم کلراید بررسی گردید. شلی بصورت درصد نسبت به انقباض اولیه ماده فعال کننده عروقی بیان شده است. احتمال نقش نیتریک اکساید، گوانوزین مونوفسفات حلقوی داخل سلولی و پروستاسایکلین در اثر شلی ناشی از ژرانیول به ترتیب در حضور مهارکننده سنتز نیتریک اکساید، ان- نیترو – ال – آرژینین متیل استر (L-NAME)، متیلن بلو و ایندومتاسین مطالعه شد.یافته ها: ژرانیول به صورت وابسته به دوز پاسخ انقباضی ناشی از نورآدرنالین را کاهش و در انقباض ناشی از پتاسیم کلراید اثر شل کنندگی داشت. اثر شلی ژرانیول بر روی انقباض ناشی از پتاسیم در حضور L-NAME، متیلن بلو و ایندومتاسین تغییر معنی داری نشان نداد.نتیجه گیری: ژرانیول بصورت وابسته به دوز در آئورت رت اثر شل کنندگی غیر وابسته به تولید نیتریک اکساید، گوانوزین مونوفسفات حلقوی و پروستاگلاندین ها و در مجموع مستقل از آندوتلیوم ایجاد می کند.

بادرشبی (.Dracocephalum moldavica L) گیاهی علفی و یکساله از خانواده نعناییان است که از اهمیت زیادی در ایران و جهان برخوردار می باشد و از اسانس حاصل از پیکر رویشی آن در صنایع مختلف داروسازی، غذایی و آرایشی و بهداشتی استفاده می شود. به منظور بررسی اثر کودهای بیولوژیک بر کمیت و کیفیت اسانس گیاه دارویی بادرشبی شامل مقدار اسانس و میزان ژرانیول، ژرانیال و ژرانیل استات در اسانس، آزمایشی به صورت فاکتوریل سه عاملی با استفاده از عامل های ورمی کمپوست (صفر، 15 و 30% حجم گلدان)، ازتوباکتر (کاربرد و عدم کاربرد) و بیوفسفات (کاربرد و عدم کاربرد) در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با دوازده تیمار و سه تکرار در سال زراعی 1388 به صورت گلدانی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس به اجرا در آمد. مقایسه میانگین ها توسط آزمون مقایسه دانکن در سطح احتمال 5% انجام شد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که بیشترین مقدار اسانس در پیکر رویشی (0.74%) و بیشترین میزان ژرانیل استات در اسانس (61.1%) در تیمار سطح سوم ورمی کمپوست حاصل شد. همچنین بیشترین مقدار ژرانیول در اسانس (24.2%) در تیمار سطح دوم ورمی کمپوست × عدم کاربرد بیوفسفات و بیشترین مقدار ژرانیال در اسانس (18.2%) در تیمار سطح دوم ورمی کمپوست × عدم کاربرد ازتوباکتر، حاصل شد.

گیاه بالنگ (Citrus medica L.) یکی از گونه های خانواده مرکبات می باشد. اسانس پوست میوه بالنگ در صنایع غذایی، دارویی و عطرسازی کاربرد فراوان دارد. میوه های بالنگ در فصل پاییز از منطقه شمال ایران جمع آوری گردید و سپس از پوست میوه به روشهای تقطیر با آب و پرس سرد اسانس گیری شد. بازده اسانس تقطیر 6/0% و بازده اسانس پرس سرد 5/0% بدست آمد. برای شناسایی ترکیبهای اسانس از دستگاه های GC و GC/MS استفاده گردید. در اسانس تقطیری 25 ترکیب شناسایی شد که عمده ترین ترکیبهای تشکیل دهنده اسانس، لیمونن (3/58%)، گاما-ترپینن (8/16%)، ژرانیال (6%)، نرال (8/4%)، ژرانیل استات (4/1%) ژرانیول (4/1%) بودند. در اسانس پرس سرد، 23 ترکیب مورد شناسایی قرار گرفت و عمده ترین ترکیبهای تشکیل دهنده اسانس، لیمونن (7/63%)، گاما-ترپینن (7/21%) و ژرانیال (3/1%) بودند.

متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد، لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.